Wat ik leerde over…de stille maaltijd

Ymkje van der Haar is gedragsdeskundige/orthopedagoog diagnostiek bij Lievegoed. Als zij vertelt dat ze werkt met mensen en kinderen met een verstandelijke beperking, is de reactie vaak: “wat goed van jou!” Terwijl het voor haar juist een groot geluk in haar leven is dat ze met deze mensen en kinderen mag werken. In deze blog deelt ze over de kleine en grote leermomenten in haar werk.

​

We zitten in de Goede week, de week op weg naar Pasen. Een week vol betekenis en symboliek.Vanuit mijn Protestants Christelijke opvoeding, ken ik Witte Donderdag vooral als dag waarop het laatste avondmaal van Jezus wordt herdacht. Bij Lievegoed heb ik een andere invulling van Witte Donderdag leren kennen, de stille maaltijd. Ik denk gelijk terug aan die eerste stille maaltijd die ik meemaakte. Een collega had tegen mij gezegd, je moet even gaan kijken in de groepen, het is altijd bijzonder wat er gebeurt.

Ik stap de groep binnen en het is stil. Op zich niet zo bijzonder, zou je denken tijdens een stille maaltijd. Wel als je weet dat bij de lunch Flip vaak harde giltonen maakt en dat Savanna daar doorheen bromt. Terwijl Merle een eindeloos een liedje herhaalt en Mo er overheen grinnikt. En door deze kakofonie heen probeert begeleiding duidelijk te krijgen wie wat op zijn brood wil. Als de rust is gekeerd, is dat vaak het enige moment dat begeleiders even kunnen afstemmen over de dag of misschien zelfs iets leuks kunnen delen met elkaar.

Nu begint de maaltijd met een ander ritueel en doet begeleiding zoveel mogelijk in stilte. Waar het echt nodig is gebruiken ze een paar woorden. En de kinderen reageren op die stilte. Af en toe klinkt er een brom of een zangregel door de stilte heen en dan keert de rust weer terug.

Omdat de lunch voor een aantal kinderen spanning kan geven en ze elkaar aansteken met hun geluiden, gaan we kijken hoe we het vaker Witte Donderdag kunnen laten zijn. Hoe kunnen we de stilte in het dagelijkse brengen? Samen met begeleiding komen we er op uit om in twee kleine groepjes te lunchen, dat verkleint de interactie tussen de kinderen. Ook is het dan duidelijker welke begeleider voor welke kinderen zorgt.

De begeleiding spreekt af om onderling tijdens de maaltijd alleen het hoogstnoodzakelijke te zeggen. Tijdens het vrije spelmoment stemmen ze af als dat nodig is en tijdens het opruimen na kindtijd delen ze over hun weekend. Ook wordt er gekeken, wat is dienend voor welke kinderen. Is dat gezellig met ze kletsen of is dat juist meer stil zijn. En het allerbelangrijkste, veel kinderen reageren sterk op de sfeer die begeleiding neerzet. Als zij zich stil voelen vanbinnen, dan lost dat vele geluiden op voordat die gevormd kunnen worden.   

Deze stille maaltijd ervaring popt vaak op als ik in een diagnostiek casus spanning bij een maaltijd tegenkom. Zo reist Witte Donderdag het hele jaar met mij mee.